I. Podstawy hobby-astronomii

II.Teleskopy

III. Statywy i zawieszenia:

IV. Okulary optyczne

V. Okular i 1x1 powiekszenia

VI. Filtry optyczne

VII. Dodatkowe akcesoria

Mamy trzy główne parametry których cechy już opisałem. Przyjmijmy że jesteśmy zainteresowani okularem okulara Pl (Ploessel) o ogniskowość 20 mm. Sprawdźmy więc kompatybilność zakładając że posiadamy teleskop o średnicy 114 mm i ogniskowość 900mm:

1). Powiększenie obliczane poprzez podział ogniskowość teleskopu przez ogniskowość okulara (f teleskopu / f okulara).
Przykład: ogniskowość teleskopu wynosi 900mm ogniskowość okulara 20mm powiększenie wyniesie 900/20= 45 razy. Bardzo ważnym działem jest „1x1 powiekszenia” proszę przeczytaj go również zanim podejmiesz się zakupu teleskopu i okularów!

2). Rzeczywiste pole widzenia jest obliczane przez podział „własnego” pola widzenia okulara przez powiększenie uzyskane na tym teleskopie.
Przykład: własne pole widzenia okulara wynosi 50° uzyskane powiększenie okulara z przykładu powyżej wynosi 45x. Rzeczywiste pole widzenia wynosi 50°/45x=~1.11°. Dla porównania księżyc w pełni ma 0,5° a plejady 2°

3). Szerokość pola źrenicy (światła które wychodząc z okularu na naszą źrenicę pada) jest obliczana poprzez podział średnicy teleskopu z powiększeniem.
Przykład: Nasz teleskop ma 114 mm średnicy, i osiąga na danym okularze 45 krotne powiększenie. Szerokość pola źrenicy w tym wypadku wynosi 114mm/45x=~2,53mm. Powyżej 7mm to zmarnowane światło a nasze oko daje sobie świetnie rade nawet z wielkościami z rzędu 0,25mm

W wyniku naszych obliczeń możemy się następujących cech o tym okularze w kombinacji z naszym teleskopem dowiedzieć. Okular powiększa 45 razy i ma 1,11° rzeczywistego pola widzenia. Dzięki czemu będziemy mogli np. bardzo dobrze oglądać księżyc i to w całości w dobrej ostrości. Jowisz będzie widoczny jako kulka. Plejady nie dadzą się zobaczyć w całości gdyż ten obiekt z swoimi 2° jest po prostu za duży. Pole światła padające na naszą źrenicę jest nie za duże i wygodne. Okular ten nie będzie się nadawał do profesjonalnej astrofotografii ale w zupełności wystarczy do fotografowania np. Księżyca i jego powierzchni.

Zależnie od twojego teleskopu należy pamiętać tą potocznie przyjętą regułę że maksymalne powiększenie to 2x średnica twojego teleskopu. Oraz że wiązka światła wychodzącego z okulara nie powinna przekraczać 7mm.

Powiększenia

Częstym błędem u świeżych hobby astronomów jest właśnie wybór i zakup okulara o największym możliwym powiększeniu. To nie jest właściwy wybór i świadczy tylko o braku wiedzy. Proponuje zaoszczędzić dużo pieniędzy oraz nerwów i najpierw tą stronę przeczytać.

Każdy teleskop nawet bez okulara ma własne powiększenie które jest uzależnione od jego ogniskowości.
Na przykład: teleskop o średnicy 114mm o ogniskowości 900mm ma własne powiększenie o wysokości 7,8 razy (900mm/114mm=7,8x).
Do tego aby uzyskać większe powiększenie używamy okulary które nam odpowiednio swojej ogniskowości obraz powiększają. W wyborze okularu stosuje się potocznie regułę że maksymalne powiększenie to 2x średnica okularu.

Wskazówka dla początkujących:
Ta przyjęta reguła 2x średnica teleskopu się sprawdza i jest aktualna. Proponuje zawsze się tej reguły trzymać.

W optyce stosuje się jeszcze jedno pojęcie mianowicie maksymalnego powiększenia „zalecanego”. Najlepsze efekty przy optymalnej wygodzie w obserwacji uzyskamy właśnie używając tego maksymalnego powiększenia „zalecanego”.
Jest ono bardzo prosto obliczane: średnica teleskopu przez szerokość ludzkiej źrenicy (czyli średnica teleskopu/0,7mm).
Na przykład: dla teleskopu o średnicy 114mm zalecane powiększenie wynosi 163x (114mm/0,7mm=163x)

Przy obiektach bardzo wyraźnych, dużych i jasnych możemy się poskąpić do fizycznego pojęcia powiększenia maksymalnego. Fizycznie i w teorii do obliczenia powiększenia maksymalnego używa się tego wzoru: pow. maksymalne = 2 x powiększenie zalecane.
Na przykład: maksymalne powiększenie teleskopu o średnicy 114mm wynosi 326x (2x163x=326x)
Przy tej średnicy i tym powiększeniu to obiekt musi być olbrzymi i bardzo jasny nawet jeśli to będzie księżyc w pełni to praktycznie nic nie zobaczymy poza maksymalnie paroma szarymi plamami - oglądanie jest praktycznie niemożliwe.

Powiększenie zalecane wynosi 163x powyżej tego powiększenia obraz jest widoczny ale im większe powiększenie tym staje się bardziej ciemniejszy i tym trudniej jest go sfokusować. Powiększenie ponad max. powiększenie w takim telekopie - czyli 228x i więcej - ma tylko sens jeśli będziemy powiększać obiekt bardzo jasny i dobrze widoczny. Przy takich obiektach możemy się podkusić do powiększenia maksymalnego.

Przy mniejszych średnicach ogółem refraktory wypadają lepiej od newtonów i w nich duże powiększenie przy planetarnych obiektach jest bardziej możliwe.

Dlatego tutaj mała tabela z wszystkimi powiększeniami. Z tym że biorę pod uwagę że teleskopy poniżej 114 mm to refraktory – (przy tych średnicach pow. maksymalne jest w niektórych wypadkach możliwe).

Średnica w mm	Minimum.	Zalecane	Reguła	Maksymalne *
60	8,5 x	85 x	(120 x)	170 x
76	11 x	108 x	(152 x)	216 x
90	13 x	129 x	(180 x)	258 x
100	14,5 x	143 x	200 x	286 x
114	16 x	163x	228 x	325 x
150	21,5 x	214 x	300 x	428 x
200	29 x	286 x	400 x	571 x
250	35,5 x	357 x	500 x	714 x

(120x) – oznacza powiększenie według reguły jako że teleskop jest refraktorem nie ma to takiej wagi jak przy newtonach.
Maksymalne* to powiększenie które na naszej planecie nie jest wskazane gdyż nasza atmosfera i położenie uniemożliwiają obserwacje z tym powiększeniem danym sprzętem.

Pamiętaj też że im bardziej obiekt w teleskopie powiększysz tym obiekt staje się ciemniejszy!